تعهدات اقلیمی و عزم جزم دولت ایران برای توسعه برق پاک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه پژوهشی حقوق پژوهشگاه نیرو، ایران
چکیده
انتشار بی‏رویه و روزافزون گازهای گلخانه ‏ای، کشورهای فهیم دنیا را به ‏سمت‏ وسوی تدوین کنوانسیون چهارچوب سازمان ملل برای مقابله با تغییرات اقلیمی سوق داده است. از این رو، مسئولیت مشترک همه کشورها است که به‏ مثابه عضوی از جامعه جهانی برای کاهش انتشار کربن اقدام کنند. این مسئولیت مشترک باید با روش‏ های مختلفی توسط کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، عملیاتی شود. از آنجا که کشورهای توسعه ‏یافته سهم پررنگ تری در انتشار گازهای گلخانه‌ای داشته ‏اند؛ وظیفه کاهش مطلق انتشار را به موازات دو وظیفه حمایت مالی و انتقال فناوری به کشورهای در حال توسعه جهت مقابله با تغییرات اقلیمی پذیرفتند. کشورهای در حال توسعه نیز در ابتدا باید ملاحظات اقتصادی و اجتماعی خود را در نظر بگیرند و به موازات دریافت حمایت‏ های مالی و جذب فناوری، نسبت به سازگاری با محیط‏ زیست جهت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، اقدام کنند.
یکی از راهبردهای پیشنهادی، سه برابر کردن ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر در مقیاس جهانی است. بدیهی است که کسب موفقیت چند کشور انگشت شمار برای انتشار کربن با نرخ صفر، نخواهد توانست که جهان را از این ابرچالش عبور دهد و البته که کشورهای دست‏ یافته به چنین موفقیتی نیز، از آثار تغییرات اقلیمی، مصون و محفوظ نخواهند ماند. بنابراین، دولت‏ ها باید یافته‏ های دانشی خود را فارغ از مرزبندی ‏های گوناگون، در دسترس یکدیگر قرار دهند. همچنین ضروری است با حمایت مالی از کشورهای در حال توسعه، جامعه جهانی بتواند سه برابر کردن ظرفیت انرژی‌های تجدید پذیر در مقیاس بین ‏الملل را محقق کند. بر این اساس، در اسناد مرتبط با توسعه پایدار و در کنوانسیون چهارچوب سازمان ملل، به انتقال دانش فنی و حمایت مالی از کشورهای در حال توسعه، تصریح شده است. نکته اصلی زمینه‏ های اقتصادی و بسترهای ارتباطی برای استفاده از فناوری‏ های روز دنیا است که به ‏دلیل تحریم های ظالمانه در اختیار کشور نمی ‏باشد. 
با این حال، دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران در توسعه نیروگاه‏ های خورشیدی و بادی، عزمی جزم دارد که تحقق آن از یک‏سو نیازمند سرمایه‏ گذاری توسط بخش خصوصی و از سوی دیگر، امکان فروش برق پاک در بورس انرژی و خرید تضمینی برق پاک توسط دولت و پرداخت به‌هنگام مطالبات می‌باشد. پس از اطمینان یافتن بخش خصوصی کشور از بازگشت سرمایه، می‏توان این عزم جزم دولت را محقق شده، قلمداد کرد
کلیدواژه‌ها

1. فارسی
- پایان‌نامه‌ها
1. پسندیده، اشرف السادات، مروری بر توسعه تجدیدپذیرها، پروژه پژوهشگاه نیرو، 1402.
2. پیری، مهدی و ملکی، رادمهر، مقررات تنظیم مرزی کربن اتحادیه اروپا و آثار اجرای آن بر ایران؛ فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، تابستان 1404
3. پیری، مهدی، مقاله تاملی بر آثار حقوقی الحاق جمهوری اسلامی ایران به توافق نامه پاریس در خصوص تغییرات اقلیمی، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، شماره 4، 1397
4. جمالی، مهشید، کودکان در خط مقدم بحران تغییرات اقلیمی، دوفصلنامه مطالعات سازمان ملل، تابستان و پاییز 2025 (1404). جمالی، مهشید؛ https://unstudies.ir/iauns-forum مقاله کودکان در خط مقدم بحران تغییرات اقلیمی
5. خیرخواهان، جعفر و واقف، محمد حسن، ترجمه کتاب برق و ثروت ملل، چاپ پارسه، 1403.
6. راشدی، رادمهر، درخواست نظر مشورتی از دیوان بین المللی دادگستری در مورد تعهدات اقلیمی دولت ها؛ دوفصلنامه مطالعات سازمان ملل، شماره 4، تابستان و پاییز 2023 (1402).
7. رمضانی قوام آبادی، حسین، از ریو تا ریو، در تکاپوی توسعه پایدار؛ مجله تحقیقات حقوقی شماره 62، 1392.
8. زاهدی، شمس السادات، الگوی توسعه پایدار یکپارچه و متوازن، دوفصلنامه توسعه علوم انسانی، شماره 1، 1397.
9. شاه حسینی، عطیه، ماهیت، آثار و چالش های تعهد به انتقال فناوریهای دوستدار محیط زیست به کشورهای در حال توسعه از منظر حقوق بین الملل، دانشکده حقوق دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، 1401.
10. شیروی، عبدالحسین، مقاله تجارت انتشار؛ مجله تحقیقات حقوقی، شماره 52، 1389.
11. صحرانورد، اسد ا...، آثار حقوقی الحاق ایران به پیمان منشور انرژی، شهر دانش، 1393.
12. طباطبایی، سید حسین و سلماسی، حسین، راهکارهای حقوقی اقتصادی ترویج استفاده از منابع انرژی تجدید پذیر در اتحادیه اروپا، مجله مطالعات حقوق انرژی، شماره 1، 1402.
13. عبدالهی، محسن و معرفی، سعیده، اصل مسئولیت مشترک اما متفاوت در حقوق بین الملل محیط زیست، فصلنامه پژوهش حقوق، شماره 29، تابستان 1389.
14. فریادی، مسعود و عبدالهی، محسن، همراستایی اقدامات ایران با تعهدات کاهشی و تعدیلی توافق نامه اقلیمی پاریس، مجله حقوقی بین المللی، شماره 75، پاییز 1403.
15. قاسمی تمر، تاثیر خروج ایالات متحده آمریکا از توافق نامه اقلیمی پاریس از منظر حقوق بین الملل، همایش ملی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران، 1398.
16. کاظمی، محمد مهدی، تعهدات دولت ها به انتقال فناوری در پرتو توسعه پایدار، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1403.
17. کبیری آبیاران، زهره  و حاجی مینه، رحمت؛ تاثیر خروج آمریکا از توافق نامه آب و هوایی پاریس بر رژیم بین المللی محیط زیست، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، بهار 1400.
18. کنسولی، شادی و باقری، محمود، تأمین مالی پروژه محور در تولید برق تجدیدپذیر: تعامل الزامات قراردادی و قانونی در زنجیرة قراردادی؛ مجله مطالعات حقوق انرژی، شماره 2، 1400.
19. مشهدی، علی و رشیدی، مهناز، تاثیر تحریم های وضع شده علیه ایران بر محیط زیست، انرژی و انتقال تکنولوژی از منظر حقوق بین الملل، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، شماره 46، بهار 1394.
20. موسوی، سید فضل اله و پیری، مهدی، توسعه انرژی های تجدیدپذیر از منظر حقوق بین الملل، دوفصلنامه حقوق انرژی، شماره 2، 1394.
 
2. لاتین
1.     Bodansky, D., Brunnée, J., & Rajamani, L. (2017). International climate change law. Oxford University Press.
2.     Calverley, D., & Anderson, K. (2022). Phaseout pathways for fossil fuel production within Paris-compliant carbon budgets.
3.     Nazareth, A., Shawoo, Z., Verkjuijl, C., & Van Asselt, H. (2022). Equity Dimensions of Anti-fossil Fuel Norms. Stockholm Environment Institute.
4.      Lamiaa Abdallah and Tarek El-Shennawy, Reducing Carbon Dioxide Emissions from Electricity Sector Using Smart Electric Grid Applications , Hindawi, Journal of Engineering, 2013, Article ID 845051
5.     Pauw, W. P., Castro, P., Pickering, J., & Bhasin, S. (2020). Conditional nationally determined contributions in the Paris Agreement: foothold for equity or Achilles heel? Climate Policy, 20(4), 468–484. https://doi.org/10.1080/14693062.2019.1635874
6.     Raja Mani, L. (2005). The nature, promise, and limits of differential treatment in the climate regime. Yearbook of International Environmental Law, 16(1), 81–118. doi: 10.1093/yiel/16.1.81
7.     Electricity & Wealth of Nations, Robert Bryce, 2020,
8.     https://sustainabledevelopment.un.org/ our common future.pdf
9.     Popp, D (2011) International technology transfer, Climate Change & the clean development mechanism. Review of Environmental Economics & policy. 
10. Marc, Chaplin, Pollit, Reiner , Warde, In Search of Good Energy Policy, 2019, Cambridge University Press.
12. Voigt, C., & Ferreira, F. (2016). ‘Dynamic differentiation’: The principles of CBDR-RC, progression and highest possible ambition in the Paris Agreement. Transnational Environmental Law, 5(2), 285–303.