تحلیل ساختار تنظیم‌گری بخشی آب ایران و ارایه توصیه‌های سیاستی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموختۀ مقطع دکتری حقوق خصوصی، مدیر دفتر حقوقی شرکت سهامی برق منطقه ای گیلان، گیلان، ایران
چکیده
ایران به‌دلیل پایین بودن میزان بارندگی و نیز نامناسب بودن پراکنش از جهت زمانی و مکانی، در دسته کشورهای خشک و نیمه‌خشک دنیا قرار دارد. خشک‌سالی‌های اخیر بر این تنش آبی افزوده است. به‌تازگی موضوع تغییر اقلیم هم مطرح شده است که بر میزان بارندگی در کشور تاثیرگذار است. گذر از این شرایط نیازمند تنظیم‌گری درست است. در واقع، لازمه حفظ منابع آب و امکان بهره‌برداری از این منابع در درجه اول، تنظیم‌ مقررات می‌باشد. بنابراین، وجود نهاد تنظیم‌گر در این‏باره گریزناپذیر است. ساختار تنظیم‌گری بخشی آب در ایران را می‌توان به دو دسته ساختار خارج وزارت نیرو و ساختار درون وزارت نیرو تقسیم کرد. سیاست‌های مدون و کلی نظام در بخش آّب، شورای ‌عالی آب، وزارت جهاد کشاورزی، و سازمان حفاظت محیط زیست جزو ساختار خارج از وزارت نیرو و در عوض، سیاست‏های اتخاذ شده در حوزه ستادی وزارت‏خانه، شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران، شرکت‌های آب منطقه‌ای، شرکت مادرتخصصی مهندسی آب‌وفاضلاب کشور، و شرکت‌های آبفای استانی جزو ساختار درون وزارت نیرو محسوب می‌شوند. در مجموع، این پژوهش نشان‏گر آن است که نهاد تنظیم‌گر بخش آب کشور فاقد استقلال لازم است، لیکن دارای ویژگی پاسخ‌گویی است.
کلیدواژه‌ها

1. اکبری، محمدرضا، رضوانفر، احمد، حسینی، سیدمحمود، علم‌بیگی، امیر، لیاقت، عبدالمجید،(1398)، بررسی کنش‌گری شورای‌عالی آب در حکم‌رانی منابع آب ایران: تحلیلی مبنی بر مصوبات(1398-1389)، فصلنامه علمی- پژوهشی سیاست‌گذاری عمومی، دوره 5، شماره 4، صص 9-31
2. امیری، هادی، مقدم، وحید، کمال، محمدمهدی،(1395)، راه‌برد سیاست‌گذاری آب در ایران: دستور زبان نهادی در اصلاح قانون توزیع عادلانه آب، فصل‌نامه راه‌برد اقتصادی، سال پنجم، شماره 19
3. امینی، سیدجوتد، فتح‌اله‌پورکامی، فرج‌اله،(1399)، کنکاش و تحلیلی سیاستی بر حکم‌رانی آب در ایران، فصل‌نامه پژوهش‌های برنامه و توسعه، سال اول، شماره 2، تابستان 1399، صص 166- 195
4. بدیسار، سیدناصرالدین و احمدی، سیدمحمدصادق،( 1396)، حقوق حاکم بر آب در بستر حقوق عمومی ایران، چاپ اول، نشر میزان
5. ذوالفقاری، یوسف،(1395)، حقوق آب، انتشارات مجد
6. ساردوئی‌نسب، محمد، قائمی، هادی،(1399)، تنظیم‌گری بازار برق اروپایی، مطالعات حقوق و انرژی، دوره6، شماره1، صص295- 313
7. شمس، عرفان،(1388)، نقش نهادهای مقررات‌گذار در تنظیم خدمات عمومی، فصل‌نامه اطلاع‌رسانی حقوقی، دوره جدید، سال ششم، شماره 19 و 20، صص41- 59
8. فقیه عبدالهی، ام‌لیلا، مؤذنی، روح‌الله،(1397)، بررسی نهادهای تنظیم کننده بازار برق در حقوق ایران و ایالات متحده آمریکا، فصل‌نامه پژوهش حقوق عمومی ، سال نوزدهم، شماره 58، صص 193- 220
9. قاسمی بگتاش، ارشد،(1379)، محدودیت منابع آب و آلودگی آن، دانش جغرافیا، سال اول، شماره دوم، صص7- 10
10. مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری،(1399)، گزارش تحت عنوان« مسأله شناسی‌ساختار و نهادهای آب ایران(گزارش1- آسیب‌شناسی شورای‌عالی آب»، شماره مسلسل 561، کد گزارش 130- 99
11. هداوند، مهدی، جم، فرهاد،(1400)، مفهوم دولت تنظیم‌گر: تحلیل تنظیم‌گری به‌مثابه ابزار حکم‌رانی، فصل نامه راه برد، شماره 99، صص 227- 266
12. هداوند، مهدی،(1385)، درآمدی بر مقررات‌گذاری اجتماعی (Social Regulation)، مجله حقوق عمومی، شماره دوم، صص 48- 63
13. یوسفیان، الهه، فقیهی، ابوالحسن، دانشفرد، کرم‌اله،(1400)، طراحی الگوی خط‌مشی منسجم حکم‌رانی آب در ایران، فصل‌نامه علوم مدیریت ایران، سال شانزدهم، شماره 64، صص 1- 32
 
قوانین و مقررات
14. قانون تشکیل وزارت جهاد کشاورزی(1379)
15. قانون مدیریت خدمات کشوری(1386)
16. تصویب‌نامه شماره 114447/ت 57223 ﻫ مورخ 06/09/1398 هیات وزیران
17. تصویب‌نامه شماره 18796/ت 25638 ﻫ مورخ 25/04/1381 هیات وزیران
18. مصوبه شماره  ١٦٧١٦ت٦٧١٨٢ ﻫ ﺗﺎرﯾﺦ : 21/05/1381 هیات وزیران
19. مصوبه شماره 18241/ت71 ﻫ مورخ 18/02/1373 هیات وزیران
20. مصوبه شماره 21192/ت 24246ھ مورخ 20/05/1380 هیات وزیران
21. مصوبه شماره 2730/ت28225ھ مورخ 20/03/1382 هیات وزیران