Explanation and Distinction of the Concepts of "The Right to Water" and "Water Right" in Iranian Law with a Look at the Laws of Some Countries

Document Type : Original Article

Authors
Mahdi Hadavand 1
Najme Ayeeneheidri 2
1 Associat Prof., Department of Public Law, Faculty of law and Political Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
2 Ph.D student, Department of Public Law, Faculty of Law and Political Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
10.30503/ewl.2025.543973.1040
Abstract
The "water right" (Haq-e Ab) is a familiar and ancient concept in Iranian civilization. From the time of the invention of the qanat (aqueduct) until today, the focus has been on the legal rights to use water from a specific source. However, when we speak of the "human right to water," meaning that all individuals should have non-discriminatory access to sufficient safe drinking water for their personal use, it is difficult to find traces of this right being guaranteed in this context.In Iran, due to various challenges such as drought, climate change, and inefficient management policies, the provision and maintenance of "water rights" or "water shares" (Haqabeha) have encountered difficulties, which has cast a shadow over the "human right to water." This article examines the status of the "human right to water" and "water rights" in Iran through a comparative lens, looking at international documents and the practices of some other countries.A key finding of this article is that a concept titled the "human right to water" is not current nor guaranteed within our legal system, and our normative rules have stalled at the stage of "water rights" or "water shares." This issue will confront the country's future with a super-crisis of water scarcity.
Keywords
The Right to Water
Water Access
Water Crisis
Water Resources
Water Right.
1. فارسی
1. انیسی، محمدصالح، رشیدی، مهناز و محمد پیری (1404)، «الزامات حقوق بشری دولت‌ها در بهره برداری از آبراه‌های بین المللی: مطالعه موردی هیرمند»، مجله پژوهش حقوق عمومی،  شماره 86، صص 197-234.
2. بخشی جهرمی، آرمان، زمانی، غلامحسین، حیاتی، داریوش و محمد‌هادی صادقی (1393)، « تیشه قانون به ریشه آب، تحلیلی پژوهشی بر قانون تعیین تکلیف چاه‌های آب فاقد پروانه بهره برداری»، فصلنامه پژوهشی مهندسی آبیاری و آب. سال پنجم، شماره 18.
3. بدیسار، سیدناصرالدین، احمدی، سیدمحمدصادق و مسعود راعی (1396)، «نظام حقوقی آلودگی منابع آب ایران»، مجله تحقیقات منابع آب ایران، شماره1، صص101-110.
4. پارسا، پویا؛ علیزاده، امین و مجید فروزش (1394). «بررسی حقوقی آب، چالش‌ها و پیشنهادات موجود در این عرصه» کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران، دانشگاه فرودسی مشهد، صص 25-32.
5. دهخدا، علی اکبر(1373)، لغت نامه، نشر روزنه، جلد پنجم. چاپ اول.
6. رضوان‌طلب، محمدرضا، سعیدی، محمدمهدی (1401)، «اسباب ایجاد و انتقال حقآبه در فقه مذاهب اسلامی»، مجله فقه و مبانی حقوق اسلامی، شماره  یک، صص 127-146.
7. روح الامینی، محمود (1397)، «آسیب شناسی قوانین ایران در قبال صیانت و حفظ منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی»، مطالعات حقوق انرژی دانشگاه تهران، شماره یک ، صص 61-90.
8. سیدناصری، محمدمهدی (1400)، حق بر آب در اسناد سازمان ملل متحد،  تهران: نشر ذکر.4. .
9. شولی، علیرضا، وطن فدا، جبار و فریبا آرویده ( 1394)، «بررسی نظریه‌های حقوقی و مقررات تقسیم آب در قوانین و معاهدات بین المللی آب‌های مرزی»، نشریه علوم و فنون مرزی، صص121-152
10. صادقی، سید شمس الدین(1376)، «هیدروپلتیک، بحران آب، چالش‌های آینده در خاورمیانه و خلیج فارس»، مجله اطلاعات اقتصادی و اقتصادی، شماره 7 و 8. 
11. عبداللهی، حسن علی و  محمد بهنام (1397)، «بررسی علمی و عملی قانون تعیین تکلیف چاه‌های آب فاقد پروانه بهره برداری»، فصلنامه حقوق اداری شماره 16، صص 90-108.
11. گراوند، فرشاد(1394)، «حق بر آب در پیکره حقوق بین الملل و حمایت از آن در داوری سرمایه گذاری بین المللی»، مطالعات حقوق عمومی، دوره 49، شماره نه، صص 1683-1705.
13. گزارش مطالعات حقوق بین الملل، جهاد دانشگاهی، (1385).
14. گزارش معاونت پژوهش‌های زیربنایی و امور تولیدی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی(1398)، «آسیب شناسی حوزه قانون گذاری از منظر ساز و کارهای تاثیر گذار بر منابع آب»
15. مرتضوی زاده، فاطمه و حجت میان‌آبادی (1397)، «بررسی جایگاه آب در اسناد بین‌المللی حقوق بشر»، هفتمین کنفرانس ملی مدیریت منابع آب ایران.
16. میری، مسلم (1400)، « نظام حقوقی مدیریت منابع آب با تاکید بر اصلاح ساختار حکمرانی: مطالعه تطبیقی ایران، ایالات متحده آمریکا، هند، برزیل و اتحادیه اروپا» پایان نامه  جهت دریافت درجه دکتری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی.
17. ویسی،‌ هادی ( 1399)، «بحران آب در فلات مرکزی  و ضرورت توجه به دانش بومی مطالعه موردی: قنات گوهرریز جوپار»، فصلنامه علمی – پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیایی ایران، شماره 67، صص 104-116.
18. سرمد، مرتضی (1351)، حقوق آب (قواعد حقوقی ناشی از اصل دهم انقلاب)، انتشارات کیهان، چاپ اول.
2. عربی
1. محمود الامین (2007)، «شریعة حمورابی»، چاپ اول، لندن، دار الوراق للنشر.
 
3. انگلیسی
1. A Hardberger (2005), “Life, Liberty and the Pursuit of Water: Evaluating Water as a Human Right and the Obligations it Creates”, J. of I. H. Rights.
2. Blomquist, W., Heikkila, T. & Schlager, E ( 2002),” Institutions and Conjunctive Water Management among Three Western States”, 41 Natural Resources Journal 653.
3. Caponera D (2003),” National and international water law and administration”. Selected writing Hague Kluwer law, 414p.
4. FAO.(2017).Water for sustainable food and agriculture: A report produced for G20 Presidency of Germany.Rome:Food and Agriculture Organization of the United Nations.
5. G. McGraw (2011), “Defining and Defending the Right to Water and Its. Minimum Core: Legal Construction and the Role of National Jurisprudence”, L. U. C. of International Law.
6. Getches, D.H( 1996),”From Askhabad, to Welton-Mohawk, to Los Angeles: the Drought in Water Policy”, 64 University of Colorado Law Review 523.
7. Greenwell Matchaya et al,(2018), “Justiciability of the Right toWater in the SADC Region: A Critical Appraisal”, MPDI.com, Journal/Laws.
8. Hodgson,Stephen(2006),”Modern water rights Theory and Practice”, FAO Legislative Study.
9. https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/convention_ENG
10. McCaffrey, Stephen C(2017), “The Law of International Watercourses”, Oxford University Press, 3rdEdition
11. Palmer, R. Short, D. Ted Auch, W (2018).” The Human Right to Water and Unconventional Energy”, International Journal of Environmental. Retrieved from https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/b48cb758-48bc-4dc5-a508-e5a0d61fb365/content
12. Teclaff, L.A( 1985). “Water Law in Historical Perspective”, William S Hein Company, Buffalo, New York.
13. The World Bank. (1993). Water Resources Management. Washington DC: The World Bank. Retrieved from https://www.ircwash.org/sites/default/files/Worldbank-1993-Water.pdf
14. UNDP.)2006(.Human Development Report 2006: Beyond scarity:power,poverty and global water crisis.New York: Palgrave Macmillan. Retrieved from https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2006
15. Wolf, A.T (1998),” Conflict and cooperation along international waterways”. Water Policy1. pp. 251-265.