پژوهشگاه نیرو فصلنامه حقوق آب و برق 2 2 2025 08 23 Legal Regulatory Challenges of the Electricity Market in the Face of Emerging Technologies چالش‌های تنظیم‌گری حقوقی بازار برق در مواجهه با فناوری‌های نوظهور 137 160 252741 10.30503/ewl.2026.537348.1039 FA ثریا احمدپور دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، دفتر حقوقی و رسیدگی به شکایات، شرکت توزیع نیروی برق استان کردستان، سنندج، ایران 0009-0007-4829-6487 عبدالباقی قادرزاده استادیار، گروه مهندسی کامپیوتر، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج، سنندج، ایران 0000-0003-1361-9374 Journal Article 2025 07 27 Recent advances in emerging technologies, including artificial intelligence, the Internet of Things and blockchain, have transformed the management of electricity generation, transmission, distribution and consumption and, through smart grids, enhanced energy efficiency and demand forecasting, thereby creating new opportunities for a more efficient and sustainable electricity market. At the same time, these developments give rise to complex legal challenges concerning the protection of privacy and data generated by IoT devices, the delimitation of civil liability for algorithmic errors, and the legal regulation of blockchain‑based smart contracts. Using an analytical and comparative methodology, the article examines the Iranian legal framework in light of international standards and the experience of leading jurisdictions such as the European Union, the United States and Canada, and identifies legal gaps and normative fragmentation in the regulation of these technologies in the electricity market. The findings indicate that, unlike those jurisdictions, Iranian law still lacks coherent rules on data protection, algorithmic liability and smart contracts in the context of the smart electricity market, and thus highlight the need to revise and modernize the relevant legislation and to design flexible and forward‑looking regulatory mechanisms that ensure legal certainty, transparency and fairness in access to energy services. <span dir="RTL" lang="FA">پیشرفت‌های اخیر در فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و بلاک‌چین، موجب دگرگونی در مدیریت تولید، انتقال، توزیع و مصرف برق شده و با توسعه شبکه‌های هوشمند، بهینه‌سازی مصرف انرژی و ارتقای پیش‌بینی تقاضا، فرصت‌های تازه‌ای برای افزایش کارایی و پایداری در بازار برق ایجاد کرده است. هم‌زمان، این تحولات چالش‌های حقوقی پیچیده‌ای را در حوزه حفاظت از حریم خصوصی و داده‌های حاصل از تجهیزات اینترنت اشیاء، تعیین حدود مسئولیت مدنی ناشی از خطاهای الگوریتمی و تنظیم قراردادهای هوشمند مبتنی بر بلاک‌چین مطرح می‌کند. این مقاله با رویکرد تحلیلی و تطبیقی، چهارچوب حقوقی ایران را در پرتو استانداردها و تجارب نظام‌های پیشرو مانند اتحادیه اروپا، ایالات متحده و کانادا بررسی و خلاءها و پراکندگی‌های هنجاری موجود در تنظیم‌گری این فناوری‌ها در بازار برق را شناسایی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که در مقایسه با این نظام‌ها، حقوق ایران هنوز فاقد قواعد منسجم در زمینه حمایت از داده، مسئولیت الگوریتمی و قراردادهای هوشمند در بازار برق هوشمند است و بر این اساس، بر ضرورت بازنگری و روزآمدسازی مقررات و طراحی سازوکارهای تنظیم‌گری منعطف و آینده‌نگر برای تضمین امنیت حقوقی، شفافیت و عدالت در دسترسی به خدمات انرژی تاکید می‌شود.</span> https://ewl.nri.ac.ir/article_252741_3a3776cfd063ae44160f8f1846a68035.pdf